กับดักเรื่องทุนจม

มีเพื่อนผมคนนึง ลงทุนซื้อคอนโดมิเนียม โดยที่จ่ายเงินไล่ดาวน์ไปแล้ว 80,000 บาท

ปรากฏว่า ช่วงที่เศรษฐกิจชะลอตัว ทำให้มีคนเอาห้องคอนโด ที่เคยซื้อตอนช่วงเปิดตัว มาลดราคาขาย ในราคาที่ต่ำกว่าราคาที่เพื่อนผมซื้อ ถึง 200,000 บาท

ที่น่าเจ็บใจคือ เป็นห้องที่อยู่ชั้นสูงกว่า ทำเลดีกว่าห้องที่เพื่อนผมซื้อเสียอีก

ถ้าเกิดเพื่อนผม ยอมทิ้งเงิน 80,000 บาท แล้วไปซื้อห้อง ที่เอามาลดราคา ก็จะสามารถซื้อห้องได้ถูกลงถึง 120,000 บาท เลยทีเดียว

ปัญหาก็คือ เพื่อนผมคิดไม่ตก และไม่แน่ใจ เพราะตัวเองก็ได้เสียเวลาและเงินกับห้องแรกไปมาก

กับดักทางจิตวิทยาเรื่องทุนจม (sunk cost) เป็นสิ่งที่เราสามารถพบเจอได้ทั่วไป เช่น

-นักศึกษา อยากเปลี่ยนคณะที่เรียน แม้รู้ว่าคณะที่เรียนอยู่ไม่ตอบโจทย์ แต่ก็ไม่กล้าเพราะว่าเสียเงินและเวลาไปแล้ว

-คู่รักที่รู้ว่าไปกันไม่รอด แต่ก็ทนคบกันเพียงเพราะเสียดายเวลา ที่ใช้ร่วมกันมาหลายปี

-นักธุรกิจ ที่ทนให้ธุรกิจของตัวเองขาดทุน เพียงเพราะรู้สึกเสียดายเวลา และทรัพยากรที่เคยทุ่มเทให้กับธุรกิจนี้มานาน

วิธีแก้ปัญหากับดักทางจิตวิทยานี้ Brian Tracy นักคิดนักเขียนชื่อดัง ได้ให้แนวคิดนึงที่เรียกว่า Zero Based Thinking

คือการตั้งคำถามกับตัวเอง

“ถ้าวันนี้ตัวฉัน ต้องเริ่มใหม่หมดตั้งแต่ 0 ฉันจะเริ่มต้นใหม่อย่างไร”

หมายถึง ถ้าสิ่งที่เกิดขึ้น ณ ตอนนี้มันไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน เราได้โอกาส Reset ทุกอย่างใหม่หมด

อะไรคือสิ่งที่เราอยากทำ? เราจะปฏิบัติตัวยังไง? การตัดสินใจอะไรที่จะมีการเปลี่ยนไปบ้าง?

วิธีการคิดนี้เป็นเหมือนการหลีกเลี่ยงไม่ให้ปัญหาในอดีตมาขัดขวาง การตัดสินใจของคุณ

Vincent Van Gogh เมื่อตอนอายุ 20 กว่า ก็เคยตัดสินใจที่จะเอาดีทางด้านเป็นนักสอนศาสนาหรือมิชชันนารี

แต่ก็ไม่ประสบความสำเร็จ เขาจึงใช้แนวคิด Zero based Thinking นี้

สุดท้ายก็ ตัดสินใจ ไปโรงเรียนศิลปะที่ Art School แห่งหนึ่ง แล้วก็กลายมาเป็นจิตรกรที่มีชื่อเสียงในที่สุด